1.    معلمان فراگیرنگر

    این تیپ معلمان هسته ی مرکزی آموزش و پرورش را شاگرد می دانند و معتقدند که مدرسه واقعاً به خاطر فراگیران تأسیس شده است و فراگیران محصول اصلی کار هستند . در تیپ بندی قبلی با ویژگی های این معلمان آشنا شده اید.

2.    معلمان مصلحت نگر

    این تیپ معلمان بیشتر از تیپ های دیگر سازش می کنند . دوست دارند همه چیز را با هم
جور کنند و همه کس را با هم آشتی دهند . به تجربه نیز اعتقاد فراوان دارند و محک آموزش را تجربه می دانند . این تیپ معلمان هوشیار و زرنگ هستند . می توان گفت که سیاستمداران موفقی از آب در می آیند  خود را چندان به مخاطره نمی اندازند از جنجال به دور هستند سعی می کنند که همیشه آرامش برقرار کنند ، خوب سازمان می دهند و مسئولیت قبول می کنند ، در مقایسه با معلمان دیگر بیشتر در جلسات عمومی و رسمی شرکت می کنند و اصلاً خم به ابرو نمی آورند و اظهار عدم علاقه هم نمی کنند . این تیپ معلمان از مدرسه و سیاست های آن در مقابل افراد خارج از مدرسه دفاع می کنند حتی اگر خود با سیاست های کلی نظام موافق نباشند با کودکان خوب هستند و سعی می کنند راحتی آنان را فراهم کنند . می توان گفت که اگر معلمان فراگیرنگر مدافع و طرفدار شاگردان هستند اینان میانجی آنان اند ، سعی می کنند که به نحوی ، نیازهای شاگردان و مدرسه را با هم سازش دهند و از این جریان وجهه و استقلالی برای خود کسب کنند.

3.    معلمان تکلیف نگر

    هدف این معلمان راهنمایی شاگردان در امور درسی و تکلیف مدرسه است . اگر فراگیرنگرها معتقدند که می توان بازی و کار را در هم آمیخت و مصلحت نگرها می گویند که تفریح و سرگرمی پاداشی است برای فراگیران ، در مقابل ، تکلیف نگرها عقیده دارند که می خواهند شاگردان کار بنیادی و سازنده انجام دهند . مهم نیست که پس از پایان تکالیف درسی فراگیران وقتی برای بازی و تفریح داشته باشند یا نه . شاگردان باید بدانند که وقت آنان باید در انجام دادن کارهای مهم و پرارزش صرف شود و کلاس هم جایی است برای این کار. این تیپ معلمان کوچکترین فرصت را از دست نمی دهند و مدام یا تدریس می کنند یا تکلیف می دهند ، تکلیف می خواهند و تمام کوشش این دسته از معلمان بر آن است که شاگردان به هر نحوی شده مطالب درسی را خوب بیاموزند . این تیپ معلمان بیشتر از سایر معلمان از کمی وقت و گذر آن شکوه دارند و می خواهند کوچکترین مطلبی از برنامه ناگفته و ناآموخته نماند.

 ۴.    معلمان سازشکار خرسند

    این تیپ معلمان از کار کردن با کودکان و شاگردان راضی هستند ولی هسته ی مرکزی توجهشان هدف های شخصی است . با این که هدف های شخصی آنها مهم اند ولی در مقایسه با کار آموزش این هدف ها بیشتر به مسائل خارج از مدرسه مربوط می شوند . هر چه از اینها بخواهند به نحو احسن انجام می دهند . فشار کار را مثل معلمان تکلیف نگر احساس نمی کنند چون معتقدند آموزش کاری است که آدم موظف به انجام آن است و تا وقت اجازه دهد آن را انجام می دهند و دیگر نیازی به بررسی راه های گوناگون یا احتیاجی به تفکر و تلاش فوق العاده ندارند ، معتقدند که وقتی معلم برنامه های تعیین شده را به پایان رسانید و گفته های مدیر مدرسه را عملی ساخت کار تمام شده است . بدون هیچ گونه دغدغه خاطر و نگرانی کار خود را انجام می دهند و چندان به فکر نوآوری و ایجاد فرصت های آموزشی گوناگون برای فراگیران نیستند.

5.    معلمان وقت گذران ناخرسند

    گفتار افراد این تیپ با رفتار و اعمالشان یکسان نیست . با اینکه می گویند آموزش حرفه ای تخصصی است ولی در عمل آن را یک شغل ساده تلقی می کنند . گفتیم که حرفه ی تخصصی ویژگی هایی دارد و هیچ کس بدون داشتن این ویژگی ها نمی تواند در آن مهارت داشته باشد . علاقه ی معلمان سازشکار خرسند به آموزش نسبت به این تیپ بیشتر است . هر دو تیپ گفته ها و دستورهای مدیران را می پذیرند ولی معلم وقت گذارن ناخرسند بیشتر ناراضی است و مدام شکوه و گله مند است . این تیپ معلمان نه به ارزش کار خود اهمیت می دهند و نه معتقدند که تعلیم و تربیت می تواند به جامعه خدمت ارزنده ای انجام دهد . باورشان بر این است که حرفه ی معلمی به هیچ گونه دانش و مهارتی نیاز ندارد . این تیپ معلمان به آسانی در مقابل شاگردان و بزرگسالان خود را می بازند چندان به خود
اتکا ندارد چون اعتقادی به تعلیم و تربیت و قدرت سازندگی آن ندارند مدام احساس ترس می کنند گرچه مدعی اند که به شاگردان علاقه مندند ولی همیشه از آنان فاصله می گیرند . دوست دارند که شاگردان در کلاس ساکت و آرام و خوش رفتار باشند و به معلمان احترام بگذارند اصلاً علاقه ای به آزادی دانش آموزان ندارند و کوچکترین رفتار نامناسب شاگردان را تحمل نمی کنند.

6.    معلمان مردد و بلاتکلیف

    این تیپ معلمان همیشه در حالت تردید و تزلزل هستند . رفتار ثابت و یکسانی ندارند .
آرمان های این تیپ بر وفق واقعیت های موجود نیست . به نظر می رسد آرمان های آنان در مورد تعلیم و تربیت در عمل و رویارویی با واقعیت ها همه در هم شکسته می شوند . این معلمان نه می توانند آرمان های خود را رها کنند و نه می توانند خود را با واقعیت ها سازش دهند . معتقدند علاوه بر مطالب درسی و برنامه های معمولی چیزهایی در مورد زندگی اجتماعی نیز باید به فراگیران بیاموزند ، ولی در عمل متوجه می شوند که باید مانند سایر معلمان به موقع سر کلاس حاضر شوند و در ساعات مقرر نیز مدرسه را ترک کنند . آنها احساس می کنند که یا هدفهایشان خیلی والا هستند یا از واقعیت خیلی دورند.

7.    معلمان بیگانه شده

    از ویژگیهای این معلمان ناتوانی آنها در همانند شدن با سایر معلمان و پذیرش کارهایی است که مدرسه برای فراگیران تعیین کرده است . رفتار افراد این تیپ در مقایسه با تیپ های دیگر کاملاً ناجور است . گاهی بی دلیل با شاگردان مخالفت می کنند و گاهی از محیط کار شکوه دارند ، گاه نیز از برنامه های درسی و همچنین تدریس در دبستان ها ناراضی اند . می توان گفت که افراد این تیپ « خودمدار » هستند یعنی خودشان را مرکز و محور همه چیز می انگارند و چون دیدگاه وسیعی ندارند واقعیتها را نمی توانند خارج از محیط اطراف خود بدانند . از این رو با مردم احساس بیگانگی می کنند و در نتیجه اشخاص متزلزلی از آب در می آیند در حقیقت افراد این تیپ بیشتر چند شخصیتی اند و شخصیت و رفتار ثابتی ندارند.

 ۵-2 فایده تیپ شناسی در آموزش و پرورش

    حال می توانید بگویید که تیپ شناسی برای معلم چه فایده ای دارد ؟ گفتیم که آشنایی با
تیپ های گوناگون معلمان و روش های تدریس هر کدام و پی بردن به معایب و محاسن آنها باعث می شود که معلم در درجه ی اول خود را از دریچه ی چشم دیگران ببیند و ایرادهای کار خود را بدون هیچ گونه پرده پوشی قبول کند زیرا هر تیپی برای خود ویژگی هایی دارد و به طور کلی هیچ تیپی بی عیب نیست . آنچه معلم را در این رهگذر بیشتر یاری می کند این است که پس از شناسایی خود بکوشد تا خود را اصلاح کند و هر روز گامی به سوی تکامل بردارد . معمولاً معلم را در نظر مردم شخصیتی عاری از هر گونه عیب جلوه داده اند ولی واقعیت غیر از این است به خصوص که تیپ شناسی باعث می شود که معلم احساس حقارت یا احساس خود برزگ بینی را کنار بگذارد و خود را بدان گونه که هست بشناسد ؛ و از این واقعیت غافل نباشد که شخصیت معلم نیز همانند شخصیت فراگیر به مرور زمان می شود.